أعظمكم : خبر مقدم براى « ليكون » است . أحسنكم : اسم « يكون » است . فيها : ضمير به فتنه اموى بازمىگردد كه از سياق كلام فهميده مىشود . عناء ، ظنّا : هر دو تمييز هستند . شرح و تفسير پيش از اين بارها درباره ستم امويان سخن گفتيم و در اين‌جا نيز امام عليه السّلام خلاصه‌وار مىفرمايد كه آنان كشت و نسل را هلاك ساخته و حرام خداوند را حلال و حلال خداوند را حلال مىكنند و هيچ حريمى را محترم نشمرده و به هيچ ارزشى پايبند نيستند و هيچ كس نه شهرى و نه روستايى از شرشان در امان نيست و رعيّتشان از ظلم و ستم آنان از شهرى به شهر ديگر فرار مىكنند . در آن هنگام ، مردم براى زوال دين و دنياى خويش گريه مىكنند و با ايمان‌ترين مردم كسى است كه بيشترين زحمت را به خود داده و بيشترين بلا را به جان خرد ؛ همان گونه كه در حديثى آمده است : « پيامبران بيشترين بلا را تحمل كردند و ساير انسانها ، پس از پيامبران در درجات بعدى به اندازه درجه‌شان متحمل بلا مىشوند . » « 1 » ( حتّى تكون نصرة أحدكم من أحدهم كنصرة العبد من سيّده إذا شهد أطاعه و إذا غاب اغتابه ) شرح اين بند قبلا گذشت . « 2 »

--> ( 1 ) . سنن دارمى : 2 / 412 ، ح 2783 ؛ مسند احمد : 6 / 369 ، ح 27124 ؛ فيض القدير : 2 / 359 . ( 2 ) . نك : شرح خطبه : 93 و 98 .